Sedimantasyon testi veya Eritrosit Sedimantasyon Hızı (ESR), vücudunuzda herhangi bir iltihaplanma (inflamasyon) olup olmadığını gösteren bir kan testidir. İnflamasyon ise vücudun enfeksiyon, yaralanma veya bazı hastalıklara karşı bağışıklık sisteminin bir tepkisidir. 

ESR, bir tüp içerisine alınan kanda kırmızı kan hücrelerinin (eritrositlerin) bir saat içerisinde tüpün dibine ne hızla çöktüğünü ölçer. Normal koşullarda tüp içerisinde eritrositler yavaş çöker. Ancak inflamasyon, hücrelerin birbirine yapışmasına neden olabilir. Oluşan bu kümeler tek tek hücrelerden daha ağır olduğu için daha hızlı dibe çökerler. Bu durum sedimantasyon değerinin yükselmesine neden olur.

Sedimantasyon testi (ESR), nedeni açıklanamayan ateş, kas ağrısı veya eklem ağrısı gibi şikayetlerin araştırılmasında önemli bir rol oynar.

• Pnömoni (zatürre), piyelonefrit (böbrek iltihabı), osteomyelit  (kemik iltihabı) gibi akut hastalıkların şiddetinin derecelendirilmesine yardımcı olabilir.
• Özellikle Dev hücreli arterit ve Polimiyalji romatika gibi romatizmal hastalıkların tanısını destekler.
• Romatoid Artrit gibi hastalıkların seyrinin izlenmesinde ve aktivite takibinde faydalıdır.

Sedimantasyon testi inflamatuar yanıtınızın seviyesini göstermeye ve tedavinin etkisini kontrol etmeye yardımcı olabilir. Vücudunuzdaki inflamasyona neden olan sorunu tam olarak belirleyemediği için, genellikle C-reaktif protein (CRP) testi gibi diğer kan testleriyle birlikte kullanılır.

Test için kan örneği gerekir. ESR testi için genellikle özel bir hazırlık gerekmez. Açlık zorunlu değildir. Ancak test başka biyokimyasal incelemelerle birlikte istenecekse doktorunuz açlık önerebilir.

Normal değerler cinsiyet ve yaşa bağlı olarak değişebilir.

• Erkek:
  <50 yaş: 0-15 mm/saat
  >50 yaş: 0-20 mm/saat
• Kadın:
  <50 yaş: 0-20 mm/saat
  >50 yaş: 0-30 mm/saat

Sedimantasyon değerinin yüksek olması, kırmızı kan hücrelerinizin normalden daha hızlı çöktüğü anlamına gelir. Yüksek ESR seviyeleri, vücudunuzda inflamasyonu gösterir. İnflamasyon ise aşağıdaki nedenlerden kaynaklanabilir:

• Enfeksiyonlar (tüberküloz, bakteriyel enfeksiyonlar gibi)
• Hematolojik ve Onkolojik (kanser) hastalıklar (anemi, lösemi, lenfoma gibi)
• Gastrointestinal hastalıklar (inflamatuar bağırsak hastalığı, kolesistit gibi)
• Kollajen Vasküler hastalıklar (romatoid artrit, SLE, sistemik vaskülit gibi)
• Böbrek hastalıkları (piyelonefrit gibi)
• Diğer hastalıklar (tiroidit, sarkoidoz gibi)

Ayrıca ileri yaş ve gebeliğe bağlı olarak da ESR artar.

Düşük sedimantasyon değeri; kırmızı kan hücrelerinizin normalden daha yavaş çöktüğü anlamına gelir. Bu durum aşağıdaki nedenlerden kaynaklanabilir:

• Ciddi lökositoz
• Kırmızı kan hücre anormallikleri: Orak hücre anemisi, polisitemi gibi.
• Protein anormallikleri
• Kalp yetmezliği

Eritrosit sedimantasyon hızı (ESR) kan testi herhangi bir hastalığı veya durumu doğrulamaz veya dışlamaz; kesin bir teşhis koyamaz. Ancak, vücudunuzda iltihaplanma olup olmadığını doktorunuza gösterebilir. Doktorunuz bu sonucu diğer testler, fizik muayene ve yaşadığınız belirtilerle birlikte değerlendirerek bir teşhis koyacaktır.

Mayo Clinic – Sed rate (ESR) Explained
MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – ESR Test
Cleveland Clinic – Sedimentation Rate (ESR): Purpose & Results
StatPearls / NCBI – Erythrocyte Sedimentation Rate
Erythrocyte Sedimentation Rate ClinicalKey Elsevier Patient Education © 2025
https://fpnotebook.com/HemeOnc/Lab/ErythrcytSdmntnRt.htm