Endomisyum IgG (EMA IgG) antikor testi, çölyak hastalığı ve dermatitis herpetiformisin  (çölyak hastalığının cilt bulgusu) değerlendirilmesinde kullanılan bir kan testidir. Bu test, bağışıklık sisteminin gluten tüketimine karşı geliştirdiği ve kas liflerini çevreleyen bağ dokusu olan endomisyuma karşı oluşan IgG sınıfı antikorları saptar.

Çölyak hastalığı, gluten alımıyla tetiklenen otoimmün bir hastalıktır ve ince bağırsak mukozasında hasara yol açar. EMA IgG testi, özellikle IgA eksikliği olan bireylerde, klasik IgA temelli testlerin (EMA IgA, doku transglutaminaz IgA) güvenilir sonuç vermediği durumlarda önemli bir tanısal araçtır.

Test indirekt immünfloresan (IFA) yöntemiyle yapılır ve yüksek özgüllüğe sahiptir.

Endomisyum IgG (EMA IgG) antikor testi kan örneği ile yapılır. Test öncesinde aç kalmaya gerek yoktur ve günün herhangi bir saatinde kan verilebilir. Testin doğru sonuç verebilmesi için kişinin gluten içeren gıdaları tüketmeye devam etmesi gerekir; testten önce glutensiz diyete başlanması antikor düzeylerini düşürerek yanlış negatif sonuca yol açabilir. Bu nedenle test mutlaka gluten içeren diyet altında yapılmalıdır.

EMA IgG testi genellikle ilk basamak tarama testi değildir, ancak pozitifliği tanı açısından son derece değerlidir.
Bu test özellikle şu kişilerde yapılmalıdır:

• IgA eksikliği olan ve çölyak şüphesi bulunan bireyler
• tTG IgA veya EMA IgA testleri negatif olup belirtileri devam eden hastalar
• Birinci derece akrabasında Çölyak hastalığı veya Dermatitis herpetiformis öyküsü olanlar (IgA eksikliği varsa)
• Tip 1 diyabet, otoimmün tiroid hastalığı gibi çölyakla ilişkili otoimmün hastalıkları olan kişilerde IgA eksikliği saptandığında

Pozitif veya yüksek EMA IgG sonucu, kişi gluten içeren bir diyet tüketirken yapılmışsa, çölyak hastalığı lehine güçlü bir bulgu olarak kabul edilir. Yüksek EMA IgG düzeyleri, bağışıklık sisteminin glutene karşı anormal bir yanıt geliştirdiğini ve bunun sonucunda ince bağırsak duvarında hasar oluştuğunu gösterir.

Yüksek EMA IgG özellikle şu durumlarda klinik olarak anlamlıdır:

• Selektif IgA eksikliği olan hastalar
• IgA bazlı testleri negatif olup çölyak şüphesi devam eden kişiler
• Çölyak hastalığı
• Gluten duyarlılığı olanlarda glutensiz diyete uymayan hastalar
• Dermatitis herpetiformis

Negatif veya düşük EMA IgG sonucu, kişi yeterli miktarda gluten tüketiyorsa, çölyak hastalığının olasılığının düşük olduğunu düşündürür. Ancak bu sonuç her zaman hastalığı kesin olarak dışlamaz.

Düşük EMA IgG düzeyleri şu durumlarda görülebilir:

• Hafif gluten duyarlılığına bağlı enteropatisi olan hastalar
• Kişi testten önce glutensiz diyet uygulamaya başlamışsa

Bu nedenle test, tanısal doğruluk için mutlaka gluten içeren diyet altında yapılmalıdır. Tanı konulduktan sonra uygulanan katı glutensiz diyet, zamanla antikor düzeylerinde düşüşe neden olur. EMA IgG düzeyleri diyet tedavisine başlandıktan sonra 6 ila 12 ay içinde azalmaya başlamalıdır. Bu nedenle, tedaviye uyumun izlenmesinde de dolaylı olarak kullanılabilir.

Antikor düzeylerinin düşmemesi şu durumları düşündürebilir:

• Diyete tam uyum sağlanamaması
• Gizli gluten alımı
• Nadir durumlarda refrakter çölyak hastalığı

EMA IgG pozitifliği olan bireylerde görülen belirtiler, çölyak hastalığının belirtileriyle aynıdır ve kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

• Kronik ishal veya kabızlık
• Karın ağrısı, şişkinlik ve gaz
• Yağlı ve kötü kokulu dışkı
• Kilo kaybı veya kilo alamama

• Tedaviye dirençli demir eksikliği anemisi
• Kronik yorgunluk ve halsizlik
• Osteoporoz ve kemik ağrıları
• Dermatitis herpetiformis (şiddetli kaşıntılı cilt döküntüsü)
• Baş ağrısı, periferik nöropati
• İnfertilite ve tekrarlayan gebelik kayıpları
• Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği

EMA IgG testi esas olarak tanı amaçlı kullanılır. Doktorunuz klinik bulgular, diğer test sonuçları ve gerek görürse biyopsi ile birlikte değerlendirerek, tedavi ve takip planlaması yapacaktır.

Husby S, et al. ESPGHAN Guidelines for Diagnosing Coeliac Disease. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 2020.
Rubio-Tapia A, et al. ACG Clinical Guidelines: Diagnosis and Management of Celiac Disease. American Journal of Gastroenterology, 2013.
Lebwohl B, Sanders DS, Green PHR. Coeliac disease. The Lancet, 2018.
Mayo Clinic Laboratories. Endomysial Antibody, IgG, Serum – Test Overview.
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Celiac Disease.